Inscriptiones Lusitanae aevi christiani ineditae. 

Edidit

Aemilius Hübner Berolinensis

AEMILIUS HÜBNER – JOSEPHO LEITE DE VASCONCELLOS s.

Quaesivisti ex me, vir doctissime et amicissime, ut insererem aliquid in ephemeridem archaeologicam O Archeologo Português, nuper saluberrimo consilio a te edi coeptam, ut sequelam faceret voluminum eorum, quae Antonius Borges de Figueiredo per aliquot annos ediderat, donec mors praematura indefessae eius industriae finem imposuit. Ut voluntati tuae obtemperarem et quantum in me est adiuvarem rerum antiquarum studia inter cives tuos olim florentia, nunc vero coli fere desita, incidi in titulos aliquot christianos nondum editos. Proveniunt illi e Lusitaniae meridionalis oppidis vetustis Ossonoba, Balsa, Myrtili, repererat plerosque ante hos viginti et quod excedit annos Statius da Veiga, iam vita functus, et intulit in museum Algarbiense, quod Olisipone ipse instituerat, nunc tuae curae traditum esse laetamur. Reliquos debeo amicorum meorum, qui in Britannia vivunt, officiosae liberalitati. 

Verum est, non admodum gravis argumenti eos esse omnes. Sed tamen qui primo loco editur, commendatur scriptura unciali, quae rara est in lapidibus inscriptis; qui secundo, quamquam mutilus, propter formulam inusitatam «domini milex», si recte supplevi. Qui sequuntur Ossonobenses (nr. 3, 4) et Balsenses (nr. 5), fragmenta tantum sunt per se inutilia. Sed cum ex Ossonoba et ex Balsa hi primi omnino prodeant tituli christiani, digni sunt qui litteris mandentur et edantur. 

E Myrtili vetere cum inscriptiones aevi vetustioris perpaucae adhuc provenerint - composui eas in Corporis Inscriptionum volumine II nr. 15-20 et in Supplemento nr. 5178-5180 – eaedemque exigui vel, si unam exceperis (nr. 15), paene nullius pretii, christianae ibi inventae non paucae non carent sua utilitate. Edidit eas qui repperit idem Statius da Veiga ille, de monumentis Lusitaniae optime meritus, in libello de antiquitatibus Myrtilensibus (Memorias das antiguidades de Mertola, observadas em 1877, etc., Olisipone 1880; vid. C. I. L., II, Suppl., p. 788); quas hic non repeto. Duo autem et ipsae Myrtilenses cum ab hominibus exteris emptae in Britanniam translatae sint, effugerunt Veigae diligentiam. Tituli hi omnes demonstrant, in urbe Myrtili per saecula quintum potissimum et sextum floruisse societatem christianorum multosque nanctam esse asseclas. 

Pauca sunt quae ad seriem hanc inscriptionum christianarum illustrandam adscripsi. Adscripsi vero sermone Latino, quo docti Lusitani olim usi sunt magna cum elegantia nec minore facilitate – veluti, ut unum nominem in hac scribendi arte principem, Hieronymus Ossorio, Emmanuelis et Iohannis Portugalliae regum historiographus clarus - , nunc vero uti paene desierunt. 

Tu vero vale et rebus vetustis mihique, ut facis, favere pergas. Scripsi Berolini in festo paschali a. MDCCCXCV.

Nr. 1

Ossonobae (Marim, concelho de Olhão, Algarve), tabella marmorea alta m. 0,25, lata 0,21; servatur Olisipone in museo Algarbiensi. Litterae sunt unciales quae vocantur parvae, altae m. 0,025.

ROGATA / FAMOLA / DEI VIX A/NNOS-PL-M LV / RECE / I

Descripsi et ectypum sumpsi.

Lege: Rogata famola dei vix(it) annos pl(us) m(inus) LV, rece[ssit] i[n pace 

Scribendi genus hoc in lapidibus adhibitum est iam inde a saeculo tertio in provincia Africa, inde a quarto in actis potissimum non admodum raro (vide Exempla mea scripturae epigraphicae, p. XXXVIII et nr. 1146-1152225). Cum aerae indicatio perierit, coniectura tantum titulum hunc tribuere licet saeculo fere quinto.

In versu quarto ante et post p l litteras, punctum est lineolae simile. 

Nr. 2

Ossonobae (Marim), fragmentum tabellae marmoreae, altum m. 0,20, latum 0,19; servatur Olisipone in museo Algarbiensi. Litterae non sunt bonae, altae m. 0,03, saeculi fortasse sexti.

… / rECESSIT / iN PACE / dni mILEX / d XII KAL IVLI/AS  [Transcripción de IHC, 295]

Descripsi et ectypum sumpsi. 

Lege: ........ [r]ecessit [i]n pace, d(omi)n(i) [m]ilex?, d(ie) XII kal(endas) Iulias…..

Quamquam nomina defuncti et aerae indicatio desunt, memorabilis tamen titulus est propter formulam, si recte supplevi, domini milex, aliunde quantum scio nondum repertam. Milex pro miles aetate labente non raro pronuntiatum et scriptum adnotaverunt grammatici.

Versu quarto a littera in kal vocabulo formam habet uncialem 

Nr. 3

Ossonobae, ex ipsis Faro urbis moenibus, ubi extabat com face para o quintal de Federico Lazaro Cortes; extraxit Statius da Veiga et intulit museo Algarbiensi, quod Olisipone est. 

Descripsi ex ectypo a Veiga misso et ex lapide, quem vidi a. 1881. Fragmentum explicari nequit; sed ne prorsus interiret edidi. 

[Transcripción de IHC, 296]

Nr. 4

Ossonobae (Marim), fragmenta titulorum christianorum quattuor, servata in museo Algarbiensi. 

Descripsi et ectypa sumpsi; misit etiam a se descripta Statius da Veiga.

Frustula nimis exigua quamquam nihil nos docent, tamen ne prorsus neglegerentur adnotavi, si forte alia accederent quibus supplerentur 

[Transcripción de IHC, 297]

Nr. 5

Balsae, fragmenta duo, alterum repertum em Cacella, na Quinta do Maro, alterum em Torre d’Ares. In museum Algarbiense, quod Olisipone est, intulit Statius da Veiga. 

[Transcripción de IHC, 298]

Descripsi ex ectypis a Veiga missis, alterum (b) vidi a. 1881. Propter litterarum formam videntur inscriptiones fuisse christianae.

Nr. 6

Myrtili reperta, tabella lapidea alta pedes (Anglicos) 2, lata digitos 20; extat Ponte Aelio, i.e. Newcastle-upon-Tyne, in urbe Britanniae septentrionalis, in museo Societatis antiquariorum Aelianensis, cui intulit Warden Britannus incola Myrtilensis.

  [símbolo]    / [P]  BRITTO PRES [símbolo]  / VIXIT ANNOS / LXV REQVIEVIT / IN PACE [D N I]  D / NONAS AGVSTAS / ERA DLXXXIIII 

aera 584

p. Chr. 546

Iohannes C. Bruce antiquarius quondum Aelianensis clarus misit a se descriptam, mense Martio anni 1888; idem edidit in actis societatis supra scriptae (Proceedings of the Society of Antiquaries of Newcastle-upon-Tyne), vol. III, 1888, p. 264

Lege:  [símbolo]   Britto pres(byter) vixit annos LXV, requievit in pace d(omi)ni d(ie) nonas Agustas era DLXXXIII.

Observa Agustas pro Augustas formam vulgarem, quam servant linguae Romanicae.  

Nr. 7

Myrtili reperta a. 1886, tabula marmorea alta pedes (Anglicos) 2, digitos 4, lata pedem unum digitos 6; Cantabrigiam in Britanniam secum tulit Gadow, ubi servatur.

  [símbolo]   / [P] SIMPLCVS / PRBS [símbolo]  FAMV/LVS DI [símbolo] VIXIT / AN [símbolo] LVIIII [símbolo] / REQVEVIT IN / PACE DNI  [símbolo] / VIII KAL SEPTEM / BRES  [símbolo]  ERA / DLXXV  [símbolo] aera 575

p. Chr. 537 

Iohannes C. Bruce misit acceptam a Gadow medico Germano, qui edidit in ephemeride Cambridge University Register, a. 1887, p. 539.

Lege:   [símbolo] Simplicius pr(es)b(yter), famulus D(e)i, vixit an(nos) LVIIII, requievit in pace d(omi)ni d(ie) VIII (octavo) kal(endas) Septembres, era DLXXV.

Puncta formam habent foliorum hederae, ut non raro.